شمارش تعداد گلبول های قرمز Red Blood Count

شمارش تعداد گلبول های قرمز Red Blood Count :

گلبول های قرمز ناقل هموگلوبین بوده که این امر سبب می شود تا اکسیژن را از ریه ها به بافت ها حمل کنند .هموگلوبین در بعضی حیوانات پست به صورت پروتین آزاد در پلاسما گردش می کند  و در داخل گویچه های قرمز محبوس نیست.اگر هموگلوبین در پلاسمای خون انسان به صورت آزاد وجود  داشته باشد هر بار که خون از مویرگ ها عبور می کند تقریبا 3 درصد آن از غشا مویرگ به داخل فضاهای بافتی یا از غشا گلومرولی کلیه به داخل کپسول بومن نفوذ می کند.بنابراین برای این که هموگلوبین در داخل گردش خون باقی بماند باید در داخل گویچه های قرمز محبوس باشد.

گلبول های قرمز همچنین دارای مقدار زیادی آنزیم کربنیک انیدراز(CA) هستند که در واکنش بین انیدرید کربنیک و آب نقش کاتالیزور را داشته و سرعت واکنش را چندین هزار برابر زیادتر می کند و سرعت این واکنش به خون امکان می دهد تا مقدار زیادی دی اکسید کربن را به شکل یون های بیکربنات (HCO3 ) از بافت ها به ریه ها انتقال دهد.

گلبول های قرمز به شکل صفحات مقعرالطرفینی به قطر 8 میکرون و ضخامت 2-1 میکرون هستند.حجم متوسط گلبول های قرمز 5±83 میکرون مکعب است.گلبول های قرمز هنگام عبور از مویرگ ها می توانند تغییر شکل دهند.تعداد گلبول های قرمز در هر میلی متر میلی متر مکعب خون یک

[vip-members]

مرد طبیعی در حدود 300000±5200000 و در یک میلی خون یک زن طبیعی 300000±4700000 است.

مقادیر بالتر از ارقام طبیعی فوق را اریتروسیتوز (Erytrocytosis) پلی سیتوز (Polycytosis) و مقادیر کمتر از ارقام طبیعی را اریتروپنی (Erytropenia) می نامند.این تعداد در سنین مختلف تغییر می کند ,علاوه بر این جنسیت و ارتفاعی که شخص در آن زندگی می کند بر تعداد گویچه های قرمز تاثیر می گذارد.

 مواد و وسایل لازم:

1- لام گلبول شمار (هموسیتومتر = Hemocytometer)

2- ملانژور یا پیپت مخصوص رقیق کردن خون

3- لوله لاستیکی

4- پنبه,الکل ,لانست

5- محلول رقیق کننده (نمک طعام 3%)

6- بشر کوچک به حجم 5 میلی متر

7- میکروسکوپ

8- کاغذ صافی و لنز پی پر

قبل از شرح روش کار توضیح مختصری درباره ی بعضی از وسایل آزمایشگاه ارائه می گردد.

1-لام گلبول شمار (Hemocytometer):

این لام برای شمارش سلول های خونی به کار می رود و در انواع مختلف و ساخت کارخانجات متفاوت به بازار عرضه شده اند.ولی دقیق ترین و پیشرفته ترین آنها لام نئوبار است .به جز لام نئوبار لام مناسب دیگری که در آزمایشگاه ها به کار میرود لام توما است.

لام نئوبار:

این لام صفحه شیشه ای ضخیمی است که در ناحیه وسطی آن دو حجره دیده می شود که این دو حجره توسط شیار عرضی از یکدیگر جدا شده و منظره H مانند را نشان می دهد.این دو حجره از طرفین نیز توسط دو شیار از بقیه لام جدا می گردند.روی هریک از دو قسمت خطوط متاقطع وجود دارد و سطح آن را تقسیم بندی نموده است.سطح مورد استفاده در هر حجره 3×3 میلی متر و عمق آن 0.1 میلی متر می باشد.در نتیجه با توجه به این که هر یک از حجره ها شامل 9 مربع بزرگ می باشد که اضلاع هریک از آنها یک میلی متر می باشد پس حجم هر کدام از مربع ها 0.1=0.1 ×1×1 میلی متر مکعب خواهد بود.

مربع مرکزی خود به 25 مربع متوسط تقسیم بندی شده است بدین ترتیب اضلاع هریک از مربعات متوسط برابر 1/5 میلی متر می باشد.هر مربع متوسط نیز به 16 مربع کوچک تقسیم شده است .در این صورت اضلاع هریک از مربعات کوچک برابر با 1/20=1/4×1/5 میلی متر خواهد بود و در نتیجه مربع مرکزی از 400 مربع کوچک تشکیل شده است.چهار مربع در گوشه های لام برای شمارش گلبول های سفید مورد استفاده قرار می گیرد که این مربع ها نیز هرکدام به 16 مربع متوسط تقسیم شده اند,ولی مربع مرکزی برای شمارش گلبول های قرمز مورد استفاده قرار می گیرد که حجم هرکدام از مربع های کوچک آن 1/4000=1/10×1/20×1/20 میلی متر مکعب است.

لام نئوبار

لام نئوبار

لام توما:Toma

هموسیتومتر توما همانند لام نئوبار می باشد با این تفاوت که چهار مربع کناری را ندارد و قفط مربع مرکزی را دارد که حجم آن 0.1=0.1×1×1 میلی متر مکعب خواهد بود این مربع مرکزی شامل 16 مربع متوسط و هر مربع متوسط متشکل از 16 مربع کوچک است.

 لام توما

لام

2-ملانژور یا پی پت مخصوص رقیق کردن خون:

این پی پت که برای رقیق کردن خون و سایر مایعات بدن به کار می رود دارای یک بخش حباب مانند در وسط و دو قسمت باریک یا لوله ای شکل مدرج در بالا و پایین است.در داخل حباب یک دانه ی قرمز رنگ وجود دارد.در قسمت پایین حباب عدد 0.5 و یک در قسمت بالای آن عدد 101 نوشته شده است.حجم بخش حبابی شکل 100 برابر بخش لوله ای است .اگر خون را تا علامت 0.5 بکشید و سپس تا علامت 101 از ماده رقیق کننده پر شود خون عملا 200 بار رقیق خواهد شد یعنی درجه رقت 1/200 خواهد بود.در صورتی که واقعا نسبت حجم آنها به هم یا درجه رقت آن 0.5/101=1/202 است.دلیل در نظر نگرفتن عدد 2 در نسبت رقت آن است که مایع موجود در بخش لوله ای پایین حباب منحصرا از مایع رقیق کننده است نه مخلوط خون و مایع رقیق کننده و این بخش در رقت نمونه خون موجود در حباب شرکت نمی کند زیرا هنگام کشیدن مایع رقیق کننده به درون پی پت ابتدا خون درون لوله مویینه با آن کاملا شسته شده و وارد حباب می شود و آنچه که بعدا به درون لوله مویین بخش پایین حباب کشیده می شود فقط مایع رقیق کننده است و به همین دلیل هنگام شمارش گلبول های قرمز 4 تا 5 قطره اول و یا به عبارتی مایع موجود در بخش لوله مویینه ای پایین حباب باید دور ریخته شود.

ملانژور

لوله لاستیکی:

این لوله جهت مکیدن خون و محلول رقیق کننده به درون ملانژور مورد استفاده قرار می گیرد .لوله لاستیکی باید حداقل حدود 25 سانتی متر طول داشته باشد تا هنگام کشیدن خون و مایع رقیق کننده چشم قادر به دیده درجات پی پت باشد.جدار این لوله باید از جنس مقاومی باشد تا هنگام مکیدن خون روی هم نخوابد .

لوله لاستیکی

4-ماده رقیق کننده:

برای شمارش گلبول های قرمز از چند محلول رقیق کننده استفاده می شود از آن جمله محلول کلرور سدیم 3%(سالین 3%) .علاوه بر محلول نمک برای رقیق کردن از محلول دیگری موسوم به محلول هایم (Haym,s soloution) استفاده می شود.

روش انجام آزمایش:

1-لام گلبول شمار را که قبلا با آب مقطر شسته و با الکل تمیز کرده اید زیر میکروسکوپ گذاشته و با عدسی شیئی 2/5 آن را بررسی کنید .با این درشت نمایی 9 مربع بزرگ گلبول شمار قابل رویت است,سپس برای بررسی مربع متوسط مرکزی که به 25 مربع کوچک تقسیم شده است از عدسی شیئی 10 استفاده نمایید ,بالاخره از عدسی 40 برای دیدن یک مربع متوسط که به16 مربع کوچک تقسیم شده است استفاده کنید سپس یک لامل تمیز روی لام قرار داده به طوری که مستطیل میانی  لام را بپوشاند و لبه های آن روی دو مستطیل کناری قرار گیرد.

2-نوک انگشت خود یا شخص مورد آزمایش را با پنبه الکلی تمیز نموده و کمی صبر کنید تا الکل کاملا خشک شود سپس با لانست انگشت را سوراخ کنید.

3-به وسیله پی پت مخصوص و لوله لاستیکی خون را تا علامت 0.5 بالا بکشید بلافاصله اطراف پی پت را با کاغذ صافی تمیز کرده و اکنون پی پت را تا علامت101 از محلول رقیق کننده که در یک بشر کوچک ریخته اید پر کنید(به این ترتیب خون موجود در حباب پی پت 200 بار رقیق می شود)

4-لوله لاستیکی را از ملانژور جدا کرده و دو انتهای ملانژور را با انگشت شست و نشانه مسدود کرده به مدت 3-2 دقیقه به آرامی تکان دهید تا خون با مایع رقیق کننده به خوبی مخلوط شود.

5-دوباره لوله لاستیکی را به سر ملانژور وصل کنید و 4-3 قطره اول را بیرون بریزید و سپس یک قطره از خون رقیق شده را بر روی یکی از صفحات لام گلبول شمار قرار دهید به طوری که خون کاملا در زیر لاملی که  قبلا روی لام گلبول شمار قرار داده اید به طور یکنواخت پخش شود.با فشار دادن لامل اگر مایع اضافی زیر لامل باشد به شیار دو طرف می ریزد.

6-میکروسکوپ را مجددا میزان کرده و از عدسی شیئی 40 استفاده نمایید با این درشت نمایی یک مجموعه 16 تایی از مربع های کوچک را که سطح هریک از آنها 1/400 میلی متر مربع است می توان در میدان دید قرار داد .از آنجایی که ممکن است پراکندگی گویچه های سرخ در تمام قسمت های لام گلبول شمار یکنواخت نباشد پنج مجموعه 16 تایی از مربع های کوچک یعنی چهار مجموعه 16 تایی در چهار گوشه های مربع بزرگ و یک مجموعه 16 تایی در مرکز مربع بزرگ را شمارش کنید.(گلبول هایی که بر روی اضلاع چپ و بالای هر مربع متوسط قرار می گیرد شمارش می شوند ولی گلبول هایی که بر روی اضلاع پاین و راست قرار دارند شمارش نمی شوند.به این ترتیب تعداد گویچه های موجود در 80 مربع کوچک به دست خواهد آمد که آنها را با N نشان می دهیم.

7-طرز محاسبه گلبول ها بدین صورت است که تعداد گلبول های قرمز شمارش شده در 5 مربع متوسط را در 10000 ضرب کنید تا تعداد گویچه های سرخ در یک میلی متر مکعب به دست آید و اگر تعداد شمارش شده از 600 بیشتر و یا از 400 کمتر بود باید عمل شمارش را دوباره انجام داد.

طرز محاسبه ضریب 10000:چون هر ضلع مربع بزرگ 1 میلی مت است پس اضلاع هر مربع متوسط 1/5 میلی متر است و ارتفاع یا عمق هر خانه 0.1 میلی متر است(فاصله بین لام و لامل)در نتیجه حجم هر مربع متوسط برابر با 1/250=1/10×1/5×1/5 میلی متر مکعب و حجم 5 مربع متوسط 1/50=5/250=5×1/250 میلی متر مکعب می شود.می دانیم که خون مورد آزمایش 200 بار رقیق شده است لذا حجم 5 مربع متوسط را باید ضربدر 1/10000=1/200×1/50 کرد تا حجم واقعی گلبول های سرخ به دست آید.

شمارش گلبول های قرمز

[/vip-members]

2

نظر

  1. محمد نقدی  آذر 21, 1392

    mamnoon az site khoobetoon ama gozaresh karhaye reshteyeb riazi kame

     پاسخ"  
  2. ساسان  خرداد 5, 1396

    سلام ممنون از شما به خاطر گزارشکار های خوب و دقیق
    فقط در این ازمایش استفاده از شیکر به مدت ۵دقیقه نیز لازم است برای مخلوط شدن خون ومایع رقیق کننده

     پاسخ"  

افزودن نظر