آزمایش تحمل گلوکز خوراکی ( OGTT) (Oral Glucose Tolerance Test )

تست تحمل گلوکز:

– اندازه گیری سریال گلوکز خون قبل و بعد از مصرف خوراکی مقدار مشخصی از گلوکز، روشی مناسب برای تفکیک افراد سالم از بیماران می باشد .

– اگرچه استفاده از تست تحمل گلوکز در شناسایی بیماران ، روشی حساستر از اندازه گیری قند خون ناشتا می باشد ولی ممکن است تحت تاثیرمتغیرهای فراوانی قرار بگیرد . به همین دلیل ، توصیه می شود ضمن رعایت تمامی موارد لازم ، آزمایش در دو نوبت جداگانه انجام شود ( به استثنای مواردی که نتایج بطور فاحشی غیر طبیعی باشند) .

آماده سازی بیمار :

۱- پس ازمشورت با پزشک معالج ، حتی الامکان داروهایی که ممکن است روی میزان قند خون اثر بگذارد ( مانند تیازیدها، داروهای ضد بارداری خوراکی، کورتیکواستیروییدها و… ) قطع گردد .

۲- رژیم غذایی به مدت سه روز، آزاد و بدون محدودیت بوده ( حداقل ۱۵۰گرم کربوهیدرات در روز) و فعالیتهای بدنی نیز مطابق معمول صورت گیرد .

۳- آزمایش در افراد سرپایی انجام می گیرد . انجام آزمایش در افراد بستری ، مبتلایان به بیماریهای حاد و نیز افراد بدون تحرک عادی ،ممکن است منجر به اخذ نتایج نادرست گردد .

۴- از شب قبل از آزمایش ، بیمار باید بمدت ۱۶-۱۰ساعت ناشتا باشد ، دراین مدت

[vip-members]

نوشیدن آب بلامانع است .

۵- آزمایش باید بین ساعات ۹-۷ صبح انجام گردد.

مراحل انجام آزمایش :

فرد باید در حالت نشسته قرارگیرد .

یک نمونه خون در حالت ناشتا گرفته می شود . سپس ۱۰۰ گرم گلوکز ( در کودکان مقدار گلوکز ۱٫۷۵ g/kg و حداکثر ۷۵ گرم می باشد ) که در ۳۰۰ میلی لیتر آب حل شده به بیمار داده می شود تا در مدت حداکثر ۵ دقیقه نوشیده شود . معمولا محلول خنک آسانتر تحمل می شود .

از آنجایی که برای ارزیابی صحیح نتایج ، مقدار گلوکز تجویز شده اهمیت فراوانی دارد ، حتما باید از پودر یا محلول گلوکز با مقادیر مشخص ، که برای انجام این آزمایش تهیه شده اند ، استفاده گردد . استفاده از هر محلول قندی دیگر مانند شربت ها ، آب قند و… که دارای مقادیر نامشخص گلوکز می باشند ، ممنوع است .

۳٫ فرد باید در طول انجام آزمایش ، از سیگار کشیدن ، فعالیت بدنی شدید ، نوشیدن چای یا قهوه و خوردن مواد غذایی خودداری نماید .

۴٫ دو ساعت بعد از مصرف گلوکز ، مجددا نمونه خون گرفته می شود .

متغیرهای موثر بر انجام آزمایش :

برخی از عوامل موثر بر انجام آزمایش عبارتند از مدت ناشتا بودن ، میزان کربوهیدرات مصرف شده در روز های قبل از انجام آزمایش ، داروهای مصرفی ، ضربات جسمانی یا هر گونه استرس فیزیکی ، وجود بیماری همزمان ، سن ، میزان فعالیت بدنی و وزن ، وضعیت بیمار در زمان آزمایش ، اضطراب و مصرف کافئین.

تفسیر نتایج :

قند پلاسمای خون وریدی ، ۲ ساعت بعد از مصرف ۷۵gr گلوکز خوراکی ، مساوی یا بیش از ۲۰۰mg/dl

تشخیص اختلال تحمل گلوکز : ( Impaired Glucose Tolerance Test )

قند پلاسمای خون وریدی، ۲ ساعت بعد از مصرف ۷۵gr گلوکز خوراکی ، مساوی یا بیش از ۱۴۰mg/dl و کمتر از ۲۰۰mg/dl

1.Glucose Challenge Test

زنان باردار بر اساس قرارگیری درمعرض عوامل خطر، در یکی از دو گروه زیر قرار گرفته و از طریق GCT با ۵۰ گرم گلوکز مورد غربالگری قرار می گیرند .

۱٫ زنان باردار در معرض خطر ( دارای سابقه مرده زایی ، حداقل دو بار سقط خودبخودی ، تولید نوزاد با وزن ۴ کیلوگرم و بالاتر ، سابقه دیابت در افراد درجه یک خانواده و چاقی به معنی BMI مساوی یا بیشتر از ۳۰kg/m2 قبل از بارداری ) در اولین مراجعه GCT می شوند .

۲٫ زنان بارداری که در معرض عوامل خطرزای فوق نیستند ، باید در هفته ۲۸-۲۴ بارداری از طزیق GCT غربالگری شوند .

آماده سازی بیمار :

۱٫ با مشورت پزشک ، حتی الامکان دارو هایی که ممکن است روی میزان قند خون اثر بگذارد ( مانند نیازید ها ،کورتیکو استروئید ها و … ) قطع گردد .

۲٫ رژیم غذایی به مدت ۳ روز آزاد و بدون محدودیت بوده ( حداقل ۱۵۰ گرم کربوهیدرات در روز) و فعالیت های بدنی نیز مطابق معمول صورت گیرد .

۳٫ آزمایش در افراد سرپایی انجام می گیرد ، انجام آزمایش در افراد بستری و بدون تحرک عادی ممکن است منجر به اخذ نتایج نادرست گردد .

۴٫ آزمایش در شرایط غیر ناشتا انجام می شود و انجام آن در هر ساعت روز و بدون توجه به آخرین وعده غذا ، ممکن می باشد .

مراحل انجام آزمایش :

۱٫ ۵۰ گرم گلوکز در ۲۵۰-۳۰۰ میلی لیتر حل شده و در مدت ۵ دقیقه نوشیده می شود ، معمولا محلول خنک آسانتر تحمل می شود .

۲٫ در مدت انجام آزمایش ، بیمار در حالت نشسته بوده و از سیگار کشیدن ، فعالیت بدنی شدید ، نوشیدن چای یا قهوه و خوردن مواد غذایی خودداری می نماید .

۳٫ اگر عوارضی مانند تهوع بروز کرد ، بیمار می تواند در حالت خوابیده قرار گیرد ، ولی در صورت استفراغ ، نتایج دیگر قابل اطمینان نبوده و آزمایش نباید ادامه یابد .

۴٫ بعد از یک ساعت نمونه خون وریدی گرفته می شود .

۲-Oral Glucose Tolerance Test

در زمان بارداری وقتی GCT مختل باشد ، OGTT بعنوان آزمایش تشخیصی ، مطابق با شرایط مندرج در صفحه اول راهنما و لحاظ موارد اختلاف زیر ، انجام میگیرد .

– در فرد باردار مدت زمان ناشتا بودن می تواند ۱۴-۸ ساعت باشد .

– آزمایش با ۱۰۰gr گلوکز انجام می شود .

– یک نمونه خون در شرایط ناشتا گرفته شده و سپس گلوکز خورده می شود . نمونه های خون بعدی به فاصله یک ساعت تا ۳ ساعت بعد از مصرف گلوکز گرفته می شوند .

– مقادیر مورد انتظار در خانم های باردار در جدول زیر آمده است .

قند پلاسمای ناشتا

کمتر از/ dl 95 mg

قند پلاسمای یک ساعت بعد از OGTT

کمتر از ۱۸۰ mg / dl

قند پلاسمای دو ساعت بعد از OGTT

کمتر از ۱۵۵ mg / dl

قند پلاسمای سه ساعت بعد از OGTT

کمتر از ۱۴۰ mg / dl

تفسیر نتایج :

اگر دو نمونه خون ، برابر یا بیش از نتایج فوق باشد ، فرد مبتلا به دیابت بارداری است .

اگر قند خون در یک نمونه خون ، برابر یا بیش از نتایج فوق باشد ، آزمایش OGTT باید در هفته ۳۶-۳۲ بارداری با ۱۰۰ گرم گلوکز تکرار گردد .

افرادی که میزان قندشان در هر ۴ مورد ، کمتر از مقادیر مندرج در جدول است ، طبیعی در نظر گرفته می شوند .

تشخیص دیابت حاملگی GestationaL Diabetes Mellitus ( GDM)

عدم تحمل کربوهیدراتها به درجات مختلف ، که برای اولین بار طی بارداری بروز نموده یا تشخیص داده شوند را دیابت بارداری می نامند ، این افراد ممکن است علامت دار یا بدون علامت باشند .

افرادی که علائم بالینی دیابت را نشان می دهند ، اغلب قند خون و HbA1c بالا داشته و معمولا برای تشخیص نیازی به انجام تستهای تحمل گلوکز ندارند . اما اکثر مبتلایان به دیابت حاملگی ، بدون علامت می باشند و این مساله لزوم انجام آزمایش غربالگری درخانم های باردار را نشان می دهد . غربالگری در مرحله ی اول از طریق آزمایش GCT و در صورت لزوم OGTT انجام می شود.

تفسیر نتایج :

بر اساس دستورالعمل برنامه ریزی کشوری پیشگیری و کنترل دیابت ، در خانم هایی که در معرض دیابت نیستند ، اگر قند خون پلاسما کمتر از ۱۲۰mg/dl باشد احتمال دیابت حاملگی منتفی است ولی اگر ۱۳۰mg/dl یا بیشتر باشد ، باید آزمایش تحمل گلوکز با ۱۰۰ گرم گلوکز و مطابق با دستور العمل OGTT انجام شود .

در خانم های در معرض خطر ، اگر قند خون پلاسما کمتر از ۱۳۰ mg/dl ،در هفته ۲۸-۲۴ مجددا GCT انجام می شود ولی اگر مقدار گلوکز بیش از ۱۳۰ mg /dl باشد ، باید آزمایش تحمل گلوکز با ۱۰۰ گرم گلوکز و مطابق با دستورالعمل OGTT انجام شود

[/vip-members]

.

0